Άνθρωπος καί Θεός
- Διαπιστώνουμε απ’ τήν Ιστορία της Ανθρωπότητας ότι από τότε πού εμφανίστηκε με κάποια αυτοσυνείδηση, άρχισε και να θρησκεύεται. Αυτή η μεταφυσική τάση δεν φείσθηκε κανένα, απ’ τον πιο ασήμαντο άνθρωπο ως τον αρχηγό ή το βασιλιά μιας φυλής και σαν κάποια επιδημία πρόσβαλε ανεξαίρετα κάθε λαό και φυλή σ’ όλες τις Ηπείρους.
- Ο Άνθρωπος μόνος ανάμεσα στα τόσα όντα απόκτησε συνείδηση της ύπαρξής του, θαύμασε και σχεδόν σάστισε γι’ αυτήν. Από τότε καταγίνηκε χωρίς διακοπή να αναζητά με σεβασμό τις αιτίες της προέλευσης τόσο του κόσμου όσο και του εαυτού του.
- Στην τάση αυτή προηγήθηκε η θρησκευτική μορφή πίστης στις εξηγήσεις της μυθολογικής παράδοσης. Κι όσο με τον καιρό χτιζόταν η ικανότητα για περισσότερο λογική σκέψη, αναπτύχθηκαν παράλληλα με τη θρησκευτική μορφή και οι παραλλαγές της Τάσης αυτής, η μεταφυσική και η φιλοσοφική. Η προήγηση της θρησκευτικής μορφής είναι ευνόητη μια και το συναίσθημα προηγήθηκε εξ ίσου στην ιστορία της ανάπτυξης των ανθρωπίνων ιδιοτήτων από τη νόηση. Χωρίς να χασομερίσω σε κοινότυπες αιτιολογίες σαν αυτές, ότι ο άνθρωπος θαύμασε και φοβήθηκε τα φυσικά φαινόμενα και στοιχεία με αποτέλεσμα να τα προσωποποίηση και να τα λατρέψη σαν θεότητες κι άλλα παρόμοια, θα εκθέσω χωρίς περιστροφές τα εσώτατα λογικά αίτια που τρέπουν πίστεις και αναζητήσεις, όποια κι αν έχουν μορφή, αφηρημένη η συγκεκριμένη σαν της επιστήμης, και που νομίζω ότι σ’ αυτά οφείλεται εξ ολοκλήρου η προέλευση της θρησκευτικής αναγκαιότητας.
- Η λατρεία μερικών φυσικών φαινομένων, που άλλωστε τόσο συνδεδεμένα ήσαν αρχικά με τον άνθρωπο, ήταν μια πρόχειρη, πρώτη μορφή εκδήλωσης της πίστης, της λατρείας και της διαίσθησης του ανθρώπου για μια άγνωστη «φυσική» δύναμη που δεν είχε αμφιβολία πως κρυβόταν πίσω απ’ τη δικιά του ζωή και τα’ άλλα φαινόμενα και τα ρύθμιζε με μια σιδερένια αρμονία. Κι αν ίσως αυτή η μορφή λατρείας ήταν κάπως λαθεμένη δεν σημαίνει πως και η καθ’ όλου τάση και διαίσθηση ήταν επίσης λαθεμένη. Τούτο το τελευταίο – ότι δηλαδή η Θρησκευτική Τάση είναι μια πραγματική και Οντολογική ανάγκη κι όχι όπως πιστεύεται από ωρισμένες υλιστικές θέσεις, ότι είναι μια ανάγκη επίκτητη, ένα επιφαινόμενο – θα επιχειρήσω να αποδείξω εδώ και τώρα. Όσο για τα κοινωνικά, πολιτιστικά και οικονομικά αίτια μέσα στα οποία ανατράφηκαν όλες αυτές οι δοξασίες, είναι κατά την γνώμη μου ένας παράγων δευτερεύων στο θέμα μας, κι έχει να κάνη μόνο με την μορφή ή την διάρθρωση που έλαβαν αυτές οι Κοσμολογικές και Θεολογικές συλλήψεις, κι όχι με την ίδια την γέννηση της μεταφυσικής Τάσης στον άνθρωπο.
- Με δυο λόγια αυτό που θα δείξουμε, είναι ότι το «Θρησκεύεσαι» ή το «φισολοφείν» είναι μια ασφυκτική αναγκαιότητα της ίδιας ακριβώς κατηγορίας που είναι σχεδόν και η ανάσα μας, όντας άρρηκτα συνυφασμένη με τη φύση του ανθρώπου και του προορισμού του στα πλαίσια της εξελικτικής κατεύθυνσης της φυσης.
- Την ανάλυση για την υπόσταση της Μεταφυσικής τάσης θα θεμελιώσω πάνω σ’ ένα Νόμο που κατά την γνώμη μου είναι η μητρική πηγή όλων των φαινομένων, κάτι πολύ βαθύτερο απ’ την Συνείδηση μας κι ίσως – ίσως αυτή η ίδια αιτία της ύπαρξής μας – η «Conditio sine Qua Non» για το υπάρχειν.
- Η δυσκολία μου είναι ότι στον ίδιο μικρό χώρο ενός άρθρου είναι αδύνατο να αιτιολογήσω και την ύπαρξη του νόμου – Βάση, που ανέφερα πιο πάνω, και την υποστάτωση της Μεταφυσικής Ανάγκης ταυτόχρονα. Γι αυτό θα αρκεστώ, στη διατύπωση μόνο αυτού του Νόμου για να παραχωρήσω κάποια άνεση στο ζήτημα του τίτλου μας. Τον Νόμο αυτό ωνόμασα Αντιδρομία ή Εναντιοδρομία.
- Έχει ήδη ουσιωδώς εμφανιστή στην σκέψη του Ηρακλείτου. Αναπτύχθηκε επίσης από τον G.F.Hegel, που τον ονομάζει «Διαλεκτική». Αν επιμένω στο «Εναντιοδρομία», είναι γιατί από τότε που με απασχόλησε, πριν ήδη γνωρίσω την «διαλεκτική», συγκεντρώθηκα στην καθαρά οργανική φύση αυτού του Νόμου ως θεμελιώδους ανατομικής δομής για την Συνείδηση και τα φαινόμενα στο σύνολο τους. Επίσης γιατί μ’ ενδιέφερε η σχέση – εξάρτηση που έχουν απ’ αυτόν τον Νόμο τα ειδικά οντολογικά πράγματα, απ’ τα οποία προκύπτει, ενώ απ’ αυτόν εν συνεχεία προκύπτουν όλα τα υπόλοιπα φαινόμενα που προσπίπτουν η δύνανται να προσπέσουν στο Συνειδέναι. Τέλος γιατί δεν είναι απαραίτητο να συμπέσουν όσα σκεπτόμαστε για την Εναντιοδρομία με τα όσα ελέγοντο τον προηγούμενο αιώνα και ιδιαίτερα με τις εφαρμογές του Νόμου πάνω στην κίνηση του χρόνου και της Ιστορίας και τις εξ αυτών προσδοκίες των ανθρώπων.
- Θέση, αντίθεση, σύνθεση αλλά και αποσύνθεση, μάλλον συνισχύουν ταυτόχρονα πάνω σ’ όλες τις στιγμές του χρόνου και του τόπου παρά διαδέχονται αλλήλας. Στις εικασίες για το που θα κατευθυνθούν τα πράγματα και οι ισορροπίες των ζευγών των αντιθέτων, υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες και χρειάζονται διαυγέστερες εκτιμήσεις στις προκύπτουσες δυναμικές, πολύ πιθανόν και νέες ειδικώτερες θεωρίες για την φιλοσοφία της Ιστορίας. Το μόνο βέβαιο που προκύπτει σαν σκοπούμενο διαχρονικά απ’ όλες τις δυναμικές της Φύσης, είναι η ένταση και ανάπτυξη της Συνειδητότητας αντί πάσης θυσίας· ακόμα κι όταν όλα δείχνουν να τελματώνουν.
- Εναντιοδρομία
«Εναντιοδρομία εννοώ μια αέναη, κατενάντια, ισοδύναμη και αναγκαστική σχέση δυο συμπληρωματικών δυνάμεων αμοιβαία εξαρτημένων της μιας από την άλλη και εφαρμοζομένων στο αυτό πεδίο». Παραδείγματα υπάρχουν αναρίθμητα. Από τις πιο πρακτικές μικροαντιθέσεις της καθημερινής μας πράξης και σκέψης ως τις πιο βαθειές και παγκόσμιες έννοιες απ’ τις οποίες κρέμεται η ίδια η δυνατότητα της Συνείδησής μας. - Η πιο μικρή έννοια που έχουμε στο μυαλό μας εξαρτάται άμεσα απ’ την αντίθεσή της ή την αντιταυτότητά της. Με την Αντιταυτότητα είναι η απόλυτη αντίθεση δηλαδή η συγκεκριμένη ανυπαρξία μιας θέσης κι όχι απλά μια αντίθεσή της η διαφορά της.
- Παράδειγμα: Θεωρούμε το μαύρο σαν αντίθεση του Λευκού. Αυτό είναι σχετικό, και θα αληθεύει αν το Μαύρο συμπίπτει με την ανυπαρξία του λευκού. Αυτά τα δυο φαινόμενα κάπως πιο αληθινά μια και το ένα ανακλά όλο το φάσμα του φωτός και το άλλο καθόλου απ’ αυτό. Ποια όμως είναι η αντίθεση του μώβ; Έστω το κίτρινο σαν συμπληρωματικό του που είναι, τα δε άλλα απλώς διάφορα. Αυτή όμως η αντίθεση του μώβ δεν είναι απόλυτη. Η πλήρης αντίθεση είναι η συγκεκριμένη απουσία του μώβ. Η αντίθεση ενός δέντρου Α δεν είναι το σπίτι Β ή ό,τι άλλο, αλλά η συγκεκριμένη ανυπαρξία αυτού του ιδιαίτερου δέντρου, του Α.
- Μια σύμπτωση Αντίθεσης με Αντιταυτότητα· είναι το φως με το σκοτάδι, όπου η απλή παρουσία του ενός, ταυτίζεται με την αντίστοιχη απουσία του άλλου. Άλλη μια είναι το θερμό με το ψυχρό, για συγκεκριμένο σημείο και κριτήριο θερμοκρασίας. Μια Τρίτη: η αγάπη ή το μίσος για το ίδιο αντικείμενο, απ’ το ίδιο άτομο, αλλά και η Αλήθεια ή το ψεύδος σε σχέση με το ίδιο ζητούμενο, κ.α.
- Εναντιοδρομία και Συνείδηση
Όλοι ξέρουμε καλά ότι η αξία του γλυκού θεμελιώνεται στην εμπειρία του πικρού και ότι η σημασία της μέρας ριζώνει στην σύγκριση με την εμπειρία της νύχτας. Το ίδιο ισχύει για κάθε αντικείμενο της Συνείδησης που έφτασε σ’ αυτήν απ’ το δρόμο των αισθήσεων ή πήγασε απ’ την ίδια με απαγωγικές ή επαγωγικές διαδικασίες, προσθέσεις, συνθέσεις ή αφαιρέσεις. Όλες οι θετικές ή αρνητικές έννοιες ζευγαρώνουν ανεξαίρετα με τις αντιθέσεις τους. Και το ελάχιστο μόριο συνείδησης είναι διττής φύσης και πάντως τίποτα που δεν είναι διττό – με θέση και άρνηση- δεν μπορεί να είναι ποτέ αντικείμενο της Συνείδησης. Κάτι τέτοιο είναι εντελώς άγνωστο για την συνείδηση κι αν γίνη γνωστό σημαίνει πως την ίδια στιγμή απόκτησε θετικό κι αρνητικό προσδιορισμό. - «Υπάρχει» μόνο ένα «Πράγμα» αυτής της κατηγορίας που ο άνθρωπος κάποτε διαισθάνεται χωρίς φυσικά να το γνωρίζη, γιατί είναι μονό και όχι διττό, αυτό που κλήθηκε Υπερβατικό αλλά αυτό το ζήτημα για να το θίξη κανείς, θέλει μοναχό του τουλάχιστον ένα δοκίμιο. Τα βαθύτερα ζεύγη αντιθέτων με παγκόσμια σημασία και που αποτελούν γένη γενικώτερα όλων των υπολοίπων εννοιών, είναι τέτοια σαν : Είναι – Μη Είναι, Ύπαρξη – Ανυπαρξία, Συνείδηση – Ασυνείδητο, Χάος – Κόσμος, Γένος – Είδος, Άπειρο – Πεπερασμένο κ.λ.π.
- Η ίδια αδέκαστη λογική υπάρχει και σ’ αυτά: Δεν υπάρχει χάος χωρίς Κόσμο ή Γένος χωρίς Είδος κτλ. Έτσι καταλήγουμε σ’ ένα αποφθεγματικό συμπέρασμα: Παν τι μεμονωμένον Αδιανόητον. Το αξιοσημείωτο είναι ότι π.χ. η ανυπαρξία είναι μια έννοια υπαρξιακή γιατί απ’ την στιγμή που γίνεται συνειδητή εξ αιτίας της ύπαρξης, σημαίνει ότι ο μηχανισμός του Υπάρχειν βρίσκεται ήδη σε λειτουργία. Εξ ίσου βέβαιο είναι πως δεν υπάρχει τίποτα και για κανέναν, αν δεν υπάρξει ένα στοιχειώδες Συνειδέναι, Παγκόσμιο ή Ατομικό. Αν και ένα ατομικό θέτει ταυτόχρονα και παγκόσμιο.
- Συνείδηση σημαίνει σχέση, σύγκρουση, (1) αντίσταση και σχέση σημαίνει Λόγος και σωστά, πρώτος υπήρξε ο Λόγος. Αλλά ποιοι παράγοντες συμμετέχουν σε μια τέτοια πρωταρχική Σχέση ή Σύγκρουση και γεννιέται η πρώτη Συνείδηση; Δεν θα προχωρήσω πιο πέρα σ’ αυτό το άρθρο. Μ’ αυτά ασχολούμαι στα βιβλία μου και στο «Περί Γνώσεως». Όσο χωρούν θα τα θίγω πού και πού σε παρόμοιες ευκαιρίες.
- Ας έρθουμε όμως σε μια σύντομη περιγραφή της εναντιοδρομίας όπως πρόχειρα την ωρίσαμε. Η Σχέση μιας εναντιοδρομίας είναι τετραπλή και χιαστί. Παράδειγμα: Κολλάμε δυο ίδια νομίσματα πάνω σε μια γυάλινη διαφανή πλάκα το Α και το Β. Το Α να δείχνη κεφαλή, το Β γράμματα, έτσι που το Β να είναι αντίθεση για το Α. Αλλά το Α είναι αντίθετο και προς τον εαυτό του και το Β επίσης. Δεν έχω παρά να γυρνώ διαρκώς την γυάλινη πλάκα για να το αντιληφθώ αυτό.
- Για μένα η Αντίθεση ή Άρνηση συνυπάρχει μέσα στην θέση αδιαχώριστα και δικαιολογεί την ύπαρξη της θέσης και ανάστροφα. Απλώς οι συνθήκες της στιγμής και η φορά παρατήρησης, μεγεθύνουν μια θέση και σμικρύνουν την Αντίθεσή της η οποία εξυπακούεται μεν, αλλά δεν ενδιαφέρει τον παρατηρητή.
- Πολλά απ’ τα καθημερινά παραδείγματα μας δείχνουν ζεύγη αντιθέτων στατικά ή σχεδόν στατικά. Η εναντιοδρομία όμως όπως το λέει κι η λέξη αφορά προ πάντων ζεύγη ζωντανά και δρώντα πάνω απ’ όλα στον όλο μηχανισμό σαν σύνολο. Η ίδια μας η συνείδηση είναι ένας εναντιοδρομικός μηχανισμός, αλλά κι αυτό που νομίζουμε έξω απ’ την συνείδηση, το φαινόμενο, το Σύμπαν!
- Δεν είμαι τόσο προκλητικός που να πω πως το Σύμπαν είναι στο Κεφάλι μας. Ωστόσο, αν όχι για τη μικρή μας συνείδησή όπως την ξέρουμε μας για την Συνείδησή μας στο βάθος, ανατέμνοντας τις ύπατες αρχές της και που στο τέλος πάντων δεν είναι τόσο «δική μας» όσο νομίζουμε, κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου παράλογο. Όχι ότι το Σύμπαν βγήκε απ’ το κεφάλι μας, αλλά η Συνείδηση δεν φαίνεται να ανήκη και να περιορίζεται σ’ αυτό, αλλά μόνο να εκδηλώνεται σ’ αυτό. Κι εξ άλλου έχουμε τόσο λίγο ερευνήσει τις περί χώρου και χρόνου αντιλήψεις μας.
- Εναντιοδρομία και Ζωή
Η ζωή τώρα σαν φαινόμενο στο Σύνολό της είναι και πάλι ένας εναντιοδρομικός μηχανισμός. Είπαμε ότι η εναντιοδρομία είναι Δρώσα. Είπαμε επίσης για σχέση αναγκαστική. Αυτό σημαίνει ότι δυο δυνάμεις συμπληρωματικές, ας πούμε έλξη και άπωση, είναι υποχρεωμένες να υπάρχουν μαζί στο πεδίο και ότι μόνο μαζί μπορούν να υπάρχουν. Μόνο ότι η σχέση τους είναι ενάντια και κινούμενη έτσι, που η έλξη να τείνη διαρκώς προς τη ρίζα της άπωσης και η Άπωση προς την ρίζα της έλξης και η δράση τους αυτή σε ενιαίο πεδίο να δημιουργή τα όσα φαινόμενά τους. - Ας δούμε την αναπνοή μας: Όταν εισπνέουμε ελκύουμε αέρα ενώ ταυτόχρονα απωθούμε τον θώρακα. Όταν πάλι εκπνέουμε απωθούμε αέρα ενώ οι πνεύμονες ελκύονται εις εαυτούς. Τόσο η μια κίνηση όσο και η άλλη απωθούν και έλκουν ταυτόχρονα. Επίσης η κορύφωση της εισπνοής – έλξης συμπίπτει με την αφετηρία της εκπνοής – άπωσης και η εξάντληση της εκπνοής – άπωσης με την αφετηρία της εισπνοής – έλξης.
- Το παράδειγμα αν και υποβιβασμένο δείχνει όλο τον μηχανισμό της εναντιοδρομίας με τις τετραπλά χιαστί αντιθέσεις του. Το ίδιο συμβαίνει με τον παλμό της καρδιάς μας σαν αντλία που είναι. Το ίδιο βλέπουμε και σ’ ένα διαρκώς κινούμενο καλειδοσκόπιο και γενικώτερα κάθε φαινόμενο εκδηλώνεται ή αποσυσπειρώνεται και συσπειρώνεται ή θνήσκει με τον ίδιο ρυθμό και ανακυκλίζει κάθε τόσο σε διάφορες μορφές. Σε κάθε δε κίνηση, η αντίστοιχη αρνητική, πορεύεται αντίθετα, όταν δε σε μια κίνηση Α η αρνητική της είναι μειωμένης έντασης, στην επόμενη η ταυτόχρονα αντίθετη, μειωμένη βρίσκεται η θετική. Έτσι υπάρχει και ζωή και κυκλοφορία και ισορροπία.
- Ο Νόμος αυτός της εναντιοδρομίας είναι αυτός που κάνει ένα οποιοδήποτε συγκροτημένο Όν, να μη διαλύωνται τα μέρη στο άπειρο, ούτε και να βουλιάζη μέσα στον εαυτό του αλλά να διατηρήται σε μια σχέση ισορροπίας οποιουδήποτε βαθμού έντασης και σύνθεσης, που αποτελεί το ίδιο του το ηλεκτρομαγνηματικό παδίο – Ελκτικοαπωστικό- και που μ’ αυτό επηρεάζει και δέχεται επιρροές απ’ το περιβάλλον. Είναι δηλαδή αυτός τούτος ο νόμος της Οντότητας.
- Εναντιοδρομία και Σύμπαν
Ας έρθουμε τώρα στο Γενικώτατο Ζεύγος: Άπειρο – Πεπερασμένο ή Χάος – Κόσμος. Όσο η Συνείδησή μας πάει πίσω στην ιστορία ή το μύθο, τοποθετεί την Αρχή των πραγμάτων στο Χάος, στο Άπειρο. Ξέχασα να πω πιο πρίν, στη Ζώσα εναντιοδρομία πάσα θέση τείνει αέναα προς την άρνησή της και η άρνηση μόλις καθίσταται τέτοια, τείνει αέναα προς την θέση. Η δύναμη που σπρώχνει την μια προς την άλλη είναι κάτι έξω απ’ το χώρο μας να εξηγήσουμε, ας αρκεστούμε να πούμε ότι η κίνηση της μιας, που είναι συνάμα κι εξάντληση της τυχαίνει αντίθετα να είναι η φόρτιση της άλλης και αντίστροφα, όπως είδαμε στην αναπνοή. - Έστω λοιπόν ότι το Χάος είναι η Θέση. Αν και η μέχρι τώρα αέναη και κυκλική λογική μας λέει ότι η κατάσταση Χάος ή Άπειρο ή Μηδέν, σαν θέση και μάλιστα σε ετοιμόγεννη – φορτισμένη- κατάσταση, πρέπει να προήλθε από τελεύτηση κάποιας παγκόσμιας εισπνοής ή έλξης προηγούμενης δημιουργίας που εξαντλήθηκε φορτίζοντας την απωστική δύναμη στο έπακρο.
- Έστω λοιπόν ότι αρχίζουμε από ένα Χάος δυναμικό και ετοιμόγεννο, όπως αποδείχθηκε άλλωστε, μια και ήδη σκεφτόμαστε. Το Χάος εκρήγνυται και αρχίζει η δημιουργία. Σύμφωνα με το εναντιοδρομικό μας θεμέλιο η Θέση Χάος τείνει αναπόφευκτα προς την Αντίθεσή της – Κόσμο. Το Γενικό και Αόριστο προς το Ειδικό και συγκεκριμένο. Το Άπειρο προς το Πεπερασμένο. Δημιουργούνται Κόσμοι, Γαλαξίες, συστήματα, πλανήται, φυτά, ζώα, άνθρωποι. Στον Άνθρωπο όμως εμφανίζεται το πρόβλημά μας, η Μεταφυσική Τάση!
- Εναντιοδρομία και Μεταφυσική Τάση
Ε, λοιπόν, γι’ αυτό πιστεύω πως ο Άνθρωπος είναι η εκπροσώπηση της Αντίθεσης προς το Χάος, ο τελευταίος σταθμός της Κίνησης προς την Άρνηση και συνάμα η αφετηρία της Κίνησης προς το Γένος, το Άπειρο. Το πεπερασμένο φθάνει στα απώτατα όριά του και στρέφει προς το Άπειρο. - Ο Άνθρωπος είναι η τελευταία εξειδίκευση της φύσης. Είναι τόσο σύνθετος, πολύπλοκος και ειδικός πού μέσ’ στην αντίστασή του, η Φύση περνώντας αποκτά την Συνείδησή της. Ο Άνθρωπος είναι το τέλος της Κίνησης του Γένους προς το είδος και η πρώτη τάση του είδους προς το Γένος. Είναι γι’ αυτό, που μόνο σ’ αυτό το είδος εμφανίζεται η Μεταφυσική τάση. Στον Άνθρωπο η εξέλιξη της άρνησης σταματά, στρέφει ανάποδα, αντικρύζει προς την αρχική θέση απ’ όπου η ιστορία του ξεκίνησε και που την έχει γραμμένη πάνω στα κύτταρά του. Η Άπωση σβήνει σιγά – σιγά κι η έλξη παίρνει τη θέση της και τότε αρχίζει η ανησυχία και ο έρωτας της Σοφίας, η Λατρεία κάποιας Θεότητας, το κυνήγι του άγνωστου και του απέραντου, ο έρωτας της Ελευθερίας. Ο Άνθρωπος μοιάζει σαν ένα μεγάλο Καουτσουκένιο Τόπι που το συμπίεσαν σε τεράστιο βαθμό μέχρι που δεν έπαιρνε άλλο. Είναι φυσικό μόλις η σφίξη εξαντληθή, το Τόπι θα τείνη να καταλάβη την αρχική του θέση.
- Θα αναρωτηθή κανείς γιατί το Χάος έδρασε έτσι; Πρώτα – πρώτα το «γιατί» είναι ανθρώπινο και δεν υπάρχει εκεί. Το Χάος δεν σκέφτηκε, υπάκουσε στο Νόμο της Ύπαρξής του. Η όλη Δημιουργία ήταν Αναπόφευκτη και θα μπορούσε με ακρίβεια να προκαθορισθή – αν κανείς υπήρχε τότε. Η Γένεση ενός Όντος Θείου με συνείδηση και Απόφαση, είναι κάτι μεταγενέστερο απ’ τους νόμους που τυφλά και αναπόδραστα οδηγούν ως αυτό το Όν. Κι αν ακόμα καλούσε κανείς το Αρχικό Χάος ένα Όν, τότε αυτό το Όν είναι τόσο ταυτισμένο με την ουσία της ζωής, που δεν χρειάζεται να ξέρη και να διαλέγη, αλλά Δρά αδίστακτα, δεχόμενο ηδονικά την ανυπέρβλητη ορμέφυσή του. Δεν υπάρχει Λάθος στη Ζωή, μόνο στη Συνείδηση συμβαίνει αυτό.
- Πάντως, με την ανθρώπινη συνήθεια των σκοπών, θα’ λεγε κανείς ότι το Χάος αρνείται τον εαυτό του για να υπάρξει Συνειδητά…ότι το Άπειρο διεισδύοντας στο πεπερασμένο αποκτά την Συνείδησή του, ενώ το πεπερασμένο διεισδύοντας στο Άπειρο αποκτά την Ελευθερία του.
- Ο άνθρωπος αρχίζοντας να επιστρέφη βρίσκει βέβαια τα πιο ανόητα και περιωρισμένα σχήματα για να περιβάλη αυτό που διαισθάνεται για ιερό και Μεγάλο. Λίγο – λίγο όμως θα απορρίπτη όλα αυτά τα σχήματα μέχρι να διαπιστώση πως δεν υπάρχει σχήμα που να κλείνη μέσα του αυτό το Μεγαλείο και που πάντα του ήταν αυτός ο ίδιος τόσο όταν άρχιζε όσο και όταν τελειώνη κι ότι ο διαχωρισμός του απ’ αυτό που αποκαλεί θεότητα είναι απλά ένα απ’ τα πολλά ακόμα ελαττώματα της συνείδησής του και που αργά ή γρήγορα θα διαλυθούν.
- Είναι λοιπόν πάνω σ’ αυτούς τους νόμους, που δεν επιμένω ότι αποδείχθηκαν στα λίγα που είπαμε, όπου τοποθετώ τη γένεση της Μεταφυσικής ανάγκης κι όχι στην Αλλοτρίωση απ’ τις οικονομοκοινωνικές συνθήκες όπως θα’ λεγε ο Μάρξ και οι υλιστικές σχολές. Η Αλλοτρίωση μπορεί να επηρεάση ίσως την μορφή που θα λάβη η Μεταφυσικά Τάση, όχι όμως την ίδια της την γέννηση, ότι δηλαδή η αλλοτρίωση γεννά την Μεταφυσική διάθεση. Για μένα πρόκειται για μεταφυσική τάση, είτε απευθυνόμαστε σε κάποιον θεό (θρησκεία) είτε προς την γνώση, είτε προς την δημιουργική ανακάλυψη της καθημερινής μας ζωής, είτε προς την επιστήμη, την Τέχνη και γενικά προς κάθε διεύθυνση που τείνει να διευρύνη την ανθρώπινη συνείδηση. Το ειρωνικό είναι πως αυτή η ίδια η υλιστική σκέψη είναι μια Τάση Μεταφυσική που αντί για τον Απόλλωνα θεοποιεί την Δήμητρα. Τα αντικείμενα και τα ονόματα δεν αλλάζουν σε τίποτα τον μηχανισμό. Η άρνηση της Μεταφυσικής δεν είναι παρά μια ακόμα κατάφασή της.
- Σχετικό και Υπερβατικό
Τέλος όσα είπαμε πιο πάνω, είναι μόνο ό,τι μπορεί να έχη αξία στη σχετιστική ανθρώπινη Νόηση, με τον τρόπο ή το μέγεθος που αυτή μπορεί να συλλάβη. Περίεργο ίσως αλλά όλα αυτά αλλάζουν ολότελα έννοια όταν ο Άνθρωπος υψωθή πέρα απ’ τη συνείδηση του και αισθανθή την εμπειρία αυτού που ο ίδιος καλεί υπερβατικό και που δεν είναι υπερβατικό για τον ίδιο, αλλά για τις συχνότητες που μπορεί να υπάρχει η Συνείδηση. Γι’ αυτό μιλώ για Αίσθηση και Εμπειρία επειδή αυτά μπορούν και προχωρούν εκεί που η Συνείδηση ανήμπορη παραλύει.
Αθήνα 1969
Παραπομπές
«Πόλεμος πάντων πατήρ» Ηράκλειτος