ΘΕΜΑ: «Η αναγκαιότητα για μια φυλή και η παρεξήγηση της φυλετικής διάκρισης»
- Μπορούμε να δούμε μια φυλή σαν ένα συλλογικό Όν, σαν μια οντότητα σε κλίμακα υπερανθρώπινη, διαχωρική και διαχρονική, συμβολικά σαν μια θεότητα.
- Θα μπορούσε να την εννοήσει κανείς σαν μια «Οντοδίνη» (1) ή σαν το πνεύμα ενός λαού και του πολιτισμού που αναφέρεται σ’ αυτόν.
- Η έννοια της φυλής, άλλοτε συμπίπτει με ένα έθνος κι άλλοτε το υπερβαίνει δηλαδή απαρτίζεται από περισσότερα έθνη, όπως για παράδειγμα η Αγγλοσαξωνική φυλή. Ο ορισμός πάντως της έννοιας της φυλής δεν μας είναι τώρα διόλου απαραίτητος.
- Γίνεται και ιστορική χρήση τέτοιων φράσεων όπως: «Το πνεύμα του Ελληνισμού», «Το αραβικό πνεύμα», «Το πνεύμα της Γαλλίας». Όλοι θυμόμαστε (2), και ιδιαίτερα εμείς οι Έλληνες οφείλουμε να θυμόμαστε, την υπέροχη εκείνη άνθηση του αραβικού και περσικού πνεύματος ανάμεσα στα 850 μ.Χ. ως τα 1150 το λιγότερο. Ονόματα αξέχαστα σαν τον Ομάρ Καγιάμ, τον Τζαλαλουντίν Ραμί, και τους στροβιλιζόμενους δερβίσηδές του, τον Ίμπιν ελ Άραμπι, τον Χασάν από την Μπάσρα, και άλλους, σαν τον Ράμπια ελ Αντάουϊα, τους σεΐχηδες Σααντί και ελ Γκαζαλί, της Περσίας, τους Νιζαμί, Σαμπισταρί, τον χημικό Φαριντουντίν Αττάρ, τον σεΐχη Άμπν Σαΐντ Άμπι Καΐρ, τον Μααρούφ Χαρκί, Χαντράτ Μπαγιαζίντ ελ Μπιστάμι και τόσους άλλους.
- Ένα τέτοιο συλλογικό Όν όπως μια φυλή είναι υπέρ – προσωπικό και ελεύθερο στο χώρο και στον χρόνο, ωστόσο σε μια ευρύτερη κλίμακα ή φυλή έχει χαρακτήρα, ατομικότητα, ειδικά χαρίσματα, κλίσεις, ακόμα κι ελαττώματα, που είναι το αναπόφευκτο ζευγάρωμα μεγάλων προτερημάτων.
- Αυτός ο χαρακτήρας μιας φυλής είναι διάφορος, πλατύτερος και υψηλότερος εκείνου ενός μόνου ανθρώπου, μα πάντως κάτι ανάλογο προς την ατομική ανθρώπινη υπόσταση.
- Με τα παραπάνω σκόπευα να φτάσω στο αξίωμα πως: «Μια φυλή είναι μια Οντότητα».
- Μια τέτοια μεγάλη οντότητα, είναι φυσικό, όπως και κάθε άλλη οντότητα μικρότερη ή μεγαλύτερη, να διέπεται από την αναγκαιότητά της, την αυτονομία της, την νομοτέλειά της.
- Οι ανάγκες υπάρξεως και λειτουργίας μιας φυλής, είναι εγγενείς σ’ αυτήν.
- Είναι λοιπόν φυσικό η φυλή – οντότητα να θέλει να αυτοσυντηρείται, να διαιωνίζεται, να αναπτύσσεται, και να προκόβη μέσα στην διεθνή κοινωνία, ίδια ή ανάλογα όπως ένα ανθρώπινο όν στην μικρότερη κοινωνία της οικογένειας, της πόλης, της χώρας του.
- Οφείλει όμως, όπως και το άτομο στην δική της θέση, να διατηρή σχέσης ισορροπίας και αλληλοσεβασμού των άλλων Όντων – φυλών.
- Σεβασμός υπάρχει ακόμη και στον πόλεμο, δεν υπάρχει όμως στην πράξη της φυλετικής διάκρισης.
- Το να θεωρήση κανείς ότι ένας λαός, είναι εκλεκτός ή ανώτερος οιουδήποτε άλλου, είναι αναμφισβήτητα μια αξιολύπητη και κυρίως επικίνδυνη σύγχιση.
- Είναι το ίδιο όπως αν ένας άνθρωπος μεσ’ αλαζονεία του, πιστέψη τον εαυτό του για εξοχότητα μοναδική και διαλεγμένη απ’ τους θεούς, εξουσιοδοτημένη γι’ αυτό να περιφρονή τους άλλους.
- Ακόμα κι αν είχαμε την εξοχότητα ενός ανθρώπου δεδομένη, δεν πρέπει να μας διαφεύγη πως μια τέτοια εξοχότητα αναφέρεται και είναι σε αναγκαία συνάρτηση προς το κοινωνικό σύνολο από το οποίο προέρχεται και το οποίο την ορίζει και χωρίς αυτό δεν θα μπορούσε να είχε διαμορφώσει την εξοχή της.
- Δεν είναι βέβαια δύσκολο για κανένα να διαγνώση την διαταραγμένη ψυχική ισορροπία ενός τέτοιου αλαζονικού ανθρώπου, και ασφαλώς τίποτε δεν μας αναγκάζει να εξαιρέσουμε απ’ την ίδια διαγνωστική κρίση, μια Φυλή – Οντότητα, για την ίδια ακριβώς πράξη, που μόνο διαφέρει κατά το πλήθος των ατόμων. Μια τέτοια ιδέα φτάνει στο πλήθος του λαού από τον μύθο ή την θρησκεία ή καλλιεργείται από ανεύθυνους, με ίσως πληγωμένη υπερηφάνεια, ηγέτες, ή και απ’ άλλους ανίερους δρόμους.
- Ως ένα μέτρο, η τόνωση του ηθικού μιας φυλής είναι κατανοητή και απαραίτητη.
- Ο έλεγχος ωστόσο αυτού του μέτρου είναι ακόμα πιο απαραίτητος.
- Υπεύθυνοι και σοβαροί ηγέτες, που έχουν στο νου τους την μακροπρόθεσμη έννοια της υγείας και ευημερίας του λαού τους, οφείλουν να είναι επιφυλακτικοί μπροστά στους πειρασμούς τέτοιων υπερβολών.
- Εξ άλλου, και τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, για μια καθαρή και διάφωτη κρίση, οφείλουμε να διαπιστώσουμε πως δεν υπάρχουν αξιολογικά κριτήρια για την θεμελίωση ενός ουσιώδους διαφορισμού (αξιολογικής τάξης) μεταξύ των φυλών, παρά μόνο σε ωρισμένο πολιτιστικό σχήμα αναφοράς. Όμως κάθε φυλή αναφέρεται σε άλλο τέτοιο σχήμα (πολιτιστικό).
- Δεν μπορούμε να φτάσουμε σε κοινή ομοιογενή κρίση, ούτε καν να επικοινωνήσουμε αν δεν κατανοούμε πως συχνά ξεκινάμε από διαφορετικά πολιτιστικά αξιώματα και πως οφείλουμε επίσης να καταλάβουμε τις αξιωματικές αφετηρίες των άλλων (ανθρώπων ή λαών – φυλών). Τα «άλλα» αξιωματικά σχήματα πολιτισμού δεν είναι κατώτερα ή ανώτερα (το τελευταίο σπάνια μπαίνει στο νου μας) αλλά απλώς Άλλα.
- Τέτοιες πολιτιστικές, διαφυλετικές σχέσεις μπορούν να κριθούν και να κατανοηθούν ως ένα σημείο, μόνο μετά την αναζήτηση και την δόμηση ενός οικουμενικού, παναθρώπινου, πολιτιστικού εδάφους, που θα ώριζε πρώτα και κύρια, τι είναι ο άνθρωπος και μετά, το πώς είναι ο καθένας.
- Ας έρθουμε τώρα στον πολιτιστικό κύκλο που αφορά σε μας τους Ευρωπαίους, που αναφερόμαστε στο νεώτερο, δυτικό σχήμα πολιτισμού.
- Όταν έχουμε την τάση να ατενίσουμε με καταφρόνια έναν Ασιάτη ή έναν Αφρικανό, πρόκειται σαφώς για μια επιπόλαια, υπεροπτική, αντικοινωνική και σαφώς ανυπόστατη στάση που προέρχεται από μια ανάλογη κρίση, που χαρακτηρίζω σαν Ευρωπαιομορφική.
- Στην στοχαστική κατεύθυνση συχνά παρατηρούμε τέτοια ελαττώματα. Είναι μια όλο και πιο διάφανη αλλοτριωμένη επέκταση του εγωκεντρικού, δηλαδή του δογματικού, του φανατικού, του αδιαύγαστου.
- Μετά το εγωκεντρικό, έχουμε μια σειρά οβιδιακών μεταμορφώσεων της ίδιας ανοησίας όπως: Νεπωτισμός, πολεομορφισμός, εθνικομορφισμός, ή σωβινισμός, θρησκευτικός και φυλετικός φανατισμός, ή απλά μορφισμός, πολιτιστικός μορφισμός, όπως ακριβώς ο Ευρωπαιομορφισμός, τέλος δε ο ανθρωπομορφισμός που ιδιαίτερα ενδιαφέρει ένα πνεύμα που φιλοσοφεί περί του Όντος. Σ’ αυτά μπορεί, φεύ, να προστεθή και το ανδρομορφικό πεδίο αξιών, πάνω στο οποίο ασυναίσθητα πατάμε όταν κακώς προσπαθούμε να αξιολογήσουμε τα δύο φύλα.
- Αν δούμε τις φυλές μ’ ένα βλέμμα ανάλογο προς εκείνο που έχουμε για τα διάφορα είδη της ζωολογίας, τότε η αρμονική συνύπαρξη των φυλών είναι και οικολογική ανάγκη.
- Ώστε λοιπόν οι γνώμες υπεροχής, που κατ’ αυτή την έννοια έχουμε εξάγει για τους εαυτούς μας είναι ανώριμες αυταπάτες. Οι γνώμες υπεροχής αυτής της κατηγορίας στηρίζονται στην αυτοπεποίθηση ότι ένας λαός είναι ανώτερη βιολογικά φυλή από έναν άλλο και όχι ανώτερος επειδή γέννησε ανώτερα έργα, που είναι εντελώς άλλο πράγμα.
- Κάποτε η φυλετική ανωτερότητα και έπαρση στηρίζεται σ’ ακόμα πιο σκοτεινές πηγές. Όπως θρησκευτικά ή ψυχόπνευματικά δικαιώματα.
- Οι φυλές ασφαλώς διαφέρουν, είναι ποικίλες, οι διαφορές, όμως κλίσεων ανάμεσα στις φυλές, δεν συνιστούν με κανένα τρόπο αξιολογική υποβάθμιση ή αναβάθμιση των δυνατοτήτων τους ως ανθρώπινα όντα.
- Κάθε αξιολογικό επιχείρημα περί του αν, η μουσική τέχνη του «μαύρου» ή το επιστημονικό ταλέντο του «άσπρου» είναι το καλλίτερο και ανώτερο, δεν θα ήταν ασφαλώς αντικειμενικό, γιατί οποιαδήποτε τέτοια κρίση θα θεμελιωνόταν απλώς στην προτίμηση που π.χ. θα ήταν ασυναίσθητα Ευρωπαιομορφική κ.λ.π.
- Οι φυλές είναι μόνο διάφορες και όχι ανώτερες ή κατώτερες. Κι αν ακόμα σημειώνονταν μικροδιαφορές σε βιολογικό επίπεδο, καμμιά επίσημη πληροφορία σήμερα δεν έχει δημοσιευτή, και πάλι δεν θα είχε σημασία, γιατί η ερμηνεία τέτοιων υποτιθέμενων διαφορών θα ήταν και πάλι υποκειμενική, κατά την ίδια αναλογία προτιμήσεων, όπου η διαφορά Α, για άλλους μεν είναι στοιχείο υπέρ, για άλλους κατά.
- Διαφορές τόσο στο πλάτος (ποικιλία), όσο και στο ύψος (ποιοτικές), υπάρχουν πολύ περισσότερες ανάμεσα στα μέλη της ίδιας φυλής.
- Οι διαφορές ιδεών και συμφερόντων μεταξύ των λαών μπορούν να λύνονται στη «δίκη» είτε των ειρηνικών αγώνων τους (το προτιμώτερο) είτε ακόμη και στην «δίκη» των πολεμικών αγώνων τους. Σε καμμιά όμως περίπτωση και για καμμιά τίμια και γενναιόφρονα συνείδηση, δεν είναι ανάγκη ο εχθρός ή ο αντίπαλος να υποβιβαστή ως προς την φυσική του θέση.
- Μπορεί ένας λαός να είναι εχθρικός για μια περίοδο. Αυτό είναι δεύτερη φύση της ιστορίας, είναι όμως πάντα ισότιμοι άνθρωποι.
- Είδαμε ποιες αιτίες, στην υπερβολή τους, οδηγούν μια φυλή, ή ένα λαό σε εκλεκτιστικές διδασκαλίες και πλάνες περί ανωτερότητας. Αξιοσημείωτο ότι ποτέ ένας λαός δεν κήρυξε την κατωτερότητά του, εκτός του ότι η ανωτερότητα προβάλλεται σε στιγμές συναίσθησης κατωτερότητας και μείωσης. Είδαμε, επίσης, πιστεύω, και τα σημεία που ορίζουν την παρεξήγηση της ανίερης, αντικοικωνικής, απάνθρωπης και επικίνδυνης σκέψης και πράξης της φυλετικής διάκρισης.
Σημειώσεις
(1) Λέξη σύνθετη, κατασκευή του συγγραφέα για πρακτική διευκόλυνση από τις λέξεις Όν και δίνη (στρόβιλος).
(2) Στο «αραβικό πνεύμα», την καλλιέργεια και την στάση του, οφείλουμε με ευγνωμοσύνη, μετάφραση και ανάσταση της ελληνικής Αρχαιότητας φια των κειμένων της στον ευρωπαϊκό χώρο πράγμα, που με την μετοίκηση των Ελλήνων λογίων του Βυζαντίου, μετά την πτώση της Πόλης, ωδήγησε στη γνωστή Αναγέννηση.
Αθήνα 23.11.1979